ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ

Ποιά Αξιολόγηση;

Ποιά Αξιολόγηση;

Αξιολόγηση

Το ταμπού της ελληνικής κοινωνίας

Ως γνωστόν φτάσαμε στο σημείο που είμαστε σήμερα γιατί οι κυβερνήσεις Σαμαρά και Τσίπρα αρνήθηκαν την προβλεπόμενη αξιολόγηση από τα θεσμικά όργανα των δανειστών. Οι δημόσιοι υπάλληλοι ομόθυμα απέρριψαν και αυτοί την αξιολόγηση που θεσμοθέτησε η απελθούσα κυβέρνηση και μάλιστα αποτέλεσε το βασικότερο λόγο που ψήφισαν μαζικά Σύριζα στις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου, όπως έδειξαν οι έρευνες.

Αλλά τι είναι η αξιολόγηση την οποίαν αρνείται εμμονικά η δημόσια διοίκηση σε όλη της την ιεραρχία;

Eίναι η διαδικασία ελέγχου και αποτίμησης των πεπραγμένων μίας δημόσιας οντότητας, συλλογικά και ατομικά, από την ιεραρχικά προϊσταμένη υπηρεσία ή από όργανα κοινώς αποδεκτά. Ο έλεγχος τελείται με κανόνες, όπως αυτοί προκύπτουν από τους θεσμούς και από συμφωνία μεταξύ ελεγκτή και ελεγχόμενου. Η τελική φάση αυτής της διαδικασίας είναι η συναγωγή των συμπερασμάτων που οδηγούν στην επιδοκιμασία και την επιβράβευση ή στην επισήμανση λαθών, καθυστερήσεων, παραλείψεων.

Αυτή ακριβώς η κατάληξη είναι η αξιολόγηση, μία διαδικασία που ο ιδιωτικός τομέας την διενεργεί σε καθημερινή βάση (εσωτερικά και εξωτερικά), γιατί αλλιώς δεν μπορεί να επιβιώσει.

Γιατί λοιπόν αντιδρά ο δημόσιος τομέας;

Απλούστατα, στην αξιολόγηση συμπυκνώνονται έννοιες και αξίες που αποβλήθηκαν από την δημόσια διοίκηση από το 1981 και μετά, με πολιτικές αποφάσεις. Οι έννοιες και οι αξίες της εργατικότητας, της ιεραρχίας, της πειθαρχίας και του ελέγχου, της επιβράβευσης και της τιμωρίας. Από την στιγμή που η εξέλιξη και η αμοιβή αποσυνδέθηκε από την αξιολόγηση, από την στιγμή που η επιθεώρηση μετατράπηκε σε συμβουλή – υπόδειξη, από την στιγμή που οι πανίσχυρες συνδικαλιστικές ηγεσίες πέτυχαν ο έλεγχος και τα αποτελέσματα του να καταχωρηθούν στο χώρο της απαξίας ως συντηρητικό ιδεολόγημα, είναι μοιραίο κάθε προσπάθεια επαναφοράς αυτών των αξιών μετά από 35 χρόνια χαλαρότητας και μακαριότητας, να προσκρούει στην οργανωμένη αντίδραση των συντεχνιών του Δημοσίου.

Ένας ολόκληρος χώρος που παράγει το μεγαλύτερο μέρος του ΑΕΠ, όταν έχει ως οδηγό την *ήσσονα προσπάθεια, την έλλειψη στοιχειώδους σχεδιασμού, τον πλουτισμό μέσω της διαπλοκής και της διαφθοράς, είναι λογικό να αγωνίζεται κατά της αξιολόγησης, που εννοιολογικά συγκροτείται από τις εντελώς αντίθετες αξίες.

Αλλά και στο επίπεδο της πολιτικής είχαμε το αξιοπερίεργο φαινόμενο η κυβέρνηση Σαμαρά να επιδιώκει να καθιερώσει την αξιολόγηση στον δημόσιο τομέα αλλά να αρνείται να την υποστεί η ίδια από την τρόικα, γιατί θα συλλαμβανόταν ασυνεπής στις υποχρεώσεις που ανέλαβε. Αυτή η καιροσκοπική και επιλεκτική χρήση της αξιολόγησης από την απελθούσα κυβέρνηση, αποδυνάμωσε αυτήν την έννοια εν τοις πράγμασι και αυτό έδωσε την δυνατότητα στην κυβέρνηση της αριστεράς – μείγμα μαρξιστών, μπαχαλάκηδων, παλαιοπασόκων συνδικαλιστών – να την καταργήσει.

Ας σημειωθεί πως στα κομμουνιστικά καθεστώτα με τις ανελεύθερες ιεραρχικές δομές, χωρίς τις βαλβίδες δημοκρατικής διαφυγής, η αξιολόγηση ήταν και υπαρκτή και αυστηρή στο πλαίσιο των αρχών του καθεστώτος (οικονομία των πλάνων, σταχανοφισμός). Η κάθε κατώτερη βαθμίδα (κομματική, διοικητική) λογοδοτούσε στην ανώτερη για την επίτευξη των στόχων που της ανατέθηκαν και κρινόταν ανάλογα.

Κανένα μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης δεν έχει υπάρξει που να μην έχει εγκαθιδρύσει ιεραρχικές δομές, εξουσιαστικές σχέσεις, σχέσεις ελέγχουσας αρχής – ελεγχόμενου που η κατάληξη τους είναι ο έπαινος ή η τιμωρία. Δηλαδή η αξιολόγηση. Αυτήν την αυτονόητη οργάνωση των κοινωνιών κατορθώσαμε και ακυρώσαμε, κατά παγκόσμια πρωτοτυπία, εδώ και 35 χρόνια.

Έτσι σήμερα, έχουμε φτάσει στο σημείο το μεγαλύτερο μέρος της “δρώσας” κοινωνίας –ο δημόσιος τομέας– να πορεύεται χωρίς πυξίδα αρχών, με απονεκρωμένες τις βασικές του αξίες, ενώ το μικρότερο κομμάτι, ο ιδιωτικός τομέας, αργοπεθαίνει αβοήθητος.

Και η ανάσταση νεκρών (αξιών, αρχών, επιχειρήσεων) δεν είναι ορατή.

Οι εξαιρέσεις των ελάχιστων φιλότιμων και εργατικών δημοσίων υπαλλήλων δεν ανατρέπουν την γενικότερη εικόνα. Απεναντίας η έλλειψη αξιολογήσεων αδικεί αυτούς ακριβώς τους υποδειγματικούς λειτουργούς.

@Σάκης Μουμτζής

*Ήσσονος προσπάθειας

Μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους και την ίδρυση του νέου Ελληνικού κράτους, ο νόμος της «ήσσονος προσπάθειας» εκφράζεται άριστα από την επιθυμία των Ελλήνων να γίνουν δημόσιοι υπάλληλοι ή τραπεζικοί. Ας μην ξαφνιαζόμαστε λοιπόν για την σημερινή κατάντια γιατί ο εν λόγω νόμος, ακόμη, βρίσκεται εν λειτουργία.